Vuurtjes stoken

Een paar jaar geleden kreeg ik bezoek van twee stagiaires van de Pabo voor hun minor creatief schrijven. Ze kwamen kijken bij een les van de Woordfabriek en een gastles die ik bij mijn dochter in de klas gaf. Daarnaast hadden we gesprekken. Een paar maanden later gaven ze een presentatie op de hogeschool. Ze vertelden over hun onderzoek naar de waarde en de mogelijkheden van creatief schrijven in het basisonderwijs. Ze hadden goede voorbeelden gezien, maar ook geleerd hoe je het beter niet kunt aanpakken, hoe je de vuurtjes bij kinderen kunt doven. Ze droegen een krachtig gedicht voor als pleidooi om ruimte te creëren voor creatief schrijven in de klas.

Een paar maanden geleden volgde ik een training om als Cultuurheld in Delft aan de slag te gaan. Een onderdeel van het Cultuurheldenprogramma is om leerkrachten te coachen hoe ze kunst – in mijn geval literaire vorming – kunnen inzetten binnen het onderwijs. We kregen in groepjes de opdracht om op zoek te gaan naar de definitie van coaching. Nou houden veel kunstdocenten niet zo van definities, maar uiten ze die liever op een andere manier. Wij kozen voor beeldspraak. Ik tekende een driehoek en schreef de onderdelen van de branddriehoek erbij: brandbaar materiaal, zuurstof en temperatuur. Je hebt ze alle drie nodig om vuur te krijgen en te houden.

Nieuwsgierigheid, passie, energie, lef schreef ik bij de temperatuur. “Ruimte als zuurstof,” opperde mijn collega. “En positieve feedback.” Nu moesten we alleen nog een invulling noteren voor het brandbare materiaal. Kwaliteiten? Die heb je en die kan je verbeteren, waardoor het vuur nog beter kan branden. En vaardigheden idem dito. Binnen 5 minuten hadden we onze definitie. Iedereen begreep het beeld.

De branddriehoek geldt niet alleen voor het coachen van leerkrachten, maar ook voor het coachen van leerlingen. Bij veel kinderen voel ik een vuurtje branden of smeulen. Soms is het makkelijk aan te wakkeren. Soms kost het wat meer moeite en moet je ze extra vertrouwen geven. Bij het schrijven van een gedicht gaat het in eerste instantie niet om de juiste schrijfwijze. Is het nacht of nagt, ligt of licht? Het gaat om het beeld, het gevoel, over dat wat je wilt vertellen. De juiste spelling volgt later.

Helaas worden smeulende vuurtjes soms vakkundig geblust. Blusmiddelen zijn bijvoorbeeld afkraken, maar ook wegwuiven of zelfs negeren. Zoals in het verhaal van de stagiaires over een voorbeeldles van een leerkracht die de klas een gedicht liet schrijven (omdat de stagiaires zo’n les moesten bijwonen), maar waar hij vervolgens de vingers wegwuifde van de kinderen die hun gedicht wilden voorlezen aan de klas. Daar was geen tijd meer voor. Ze moesten nog taal doen…

Ik heb ontzettend veel respect voor leerkrachten in het basisonderwijs en voor docenten in het algemeen. De mensen die samen met de ouders onze kinderen leren hoe het leven in elkaar steekt, hoe ze met veranderingen en met elkaar kunnen omgaan, hoe technieken werken etc. En ik heb het volste vertrouwen dat als je docenten de ruimte geeft om hun eigen kwaliteiten in te zetten (brandbaar materiaal) en hun passie te delen (warmte) om de kinderen zich te laten ontwikkelen zonder dat ze aan alle kanten (door ouders, schoolleiding en politiek) worden afgekraakt (gebrek aan zuurstof) ook hun vuur blijft branden.

Gelukkig weet ik dat er in ieder geval twee jonge juffen zijn die hun vuur in onderwijsland laten branden. En ik hoop dat ze dat nog lang en vol overgave kunnen doen.

En ik? Ik gebruik mijn lucifers om her en der een fikkie te stoken!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *