Op reis door verschillende schoolvakken

In het voorjaar van 2017 werd ik benaderd om een educatief programma te ontwikkelen bij de productie van de opera Odysseus. Na overleg met Claudia Christern, de regisseur van Opera Minora en onderzoek voor het verhaal legde ik contact met een aantal basisscholen in Rotterdam en Delft. Het programma voor de groepen 7 en 8 zou uit een voorbereidende les door de eigen leerkracht bestaan, het bezoek aan een repetitie van de opera en een verwerkingsles in de klas die ik ging geven. Ik maakte een planning in overleg met de scholen en schreef de lesbrieven voor de workshops in de klas. Samen met Claudia zorgde ik voor materiaal dat de leerkrachten konden gebruiken in de voorbereidingsles. Daarin kwam natuurlijk het verhaal van Odysseus aan de orde, het fenomeen opera en de verbinding tussen het verhaal van Odysseus en Penelope en de nomadische, reizende en wachtende mens in de huidige tijd.

In oktober 2017 gingen de eerste docenten aan de slag met hun klas en trokken vier klassen uit Rotterdam Zuid en Oost naar Rotterdam Noord om een repetitie van het operagezelschap bij te wonen. De meeste kinderen hadden nog nooit opera gehoord, laat staan van zo dichtbij meegemaakt. Het geheel was zeer interactief, waarbij de kinderen uitleg en vragen kregen over de scenes en zelf vragen konden stellen aan de regisseur, zangers en klavecimbelspeler. Ondanks dat niet alle kinderen gecharmeerd waren van de muziek, was het een bijzondere ervaring. Enkele leerlingen konden de in het Italiaans gezongen teksten volgen, aangezien zij zelf een beetje Spaans of Italiaans spraken. Voor de zangers was het best even spannend om voor deze jonge doelgroep te spelen, maar ze vonden het erg inspirerend. Eén leerling zag zijn kans schoon om het verschil te ervaren tussen een piano en klavecimbel. Hij speelde met veel overtuiging een stuk van Beethoven.

Na de herfstvakantie startten de workshops in de klas. Ik doorkruiste Rotterdam met fiets en veerpont, reisde naar Delft met het openbaar vervoer en sprak met de kinderen over de opera en het verhaal. In een klassengesprek vertelden de kinderen over reizen die zij zelf hadden gemaakt en wat ze daarbij onderweg hadden meegemaakt, gezien en gehoord. Wie er mee waren, wat ze hadden meegenomen en wat niet mee kon. Of er onderweg dingen waren gebeurd die ze niet hadden verwacht en hoe ze met pech waren omgegaan. Er waren lekke banden, slechte wegen, bijna gemiste vliegtuigen, brandende campers en lange saaie stukken snelweg. Iedereen kon vertellen over een reis, of dat nou naar Zuid-Afrika of China was, naar de top van een berg in Zwitserland, naar Ameland of naar de Kuip. Te voet, met de auto, fiets, boot of vliegtuig. Met volle koffers, een rugtas vol crackers of tussen tassen gepropt op de achterbank.

Stap voor stap schreven de kinderen een gedicht. Was het eigenlijk wel een gedicht? Een aantal kinderen riep luidkeels dat het geen gedicht was. Eén van hen schoot tijdens het voordragen van zijn eigen regels in de lach. Hij had ineens door dat het wel een gedicht was. We spraken er over en over wanneer iets dan eigenlijk een gedicht is. Waar je die aan kunt herkennen. Het was erg boeiend. We luisterden naar nog een aantal gedichten.

In het tweede deel van de les maakten de kinderen een routekaart van hun reis. Moet je voor Turkije naar het westen of het oosten reizen? Waar ligt Ibiza eigenlijk? En Curaçao? Atlassen, Google Maps op het digibord en grote schoolbordkaarten boden hierbij uitkomst. Het was bijzonder om te zien hoe fanatiek ze aan de slag gingen en hun kaart pimpten met kompasrozen en tekeningen van auto’s, vliegtuigen en herkenningspunten onderweg. De gescheurde randen waren soms niet voldoende om de kaarten echt te laten lijken. Er werden theezakjes tevoorschijn gehaald om het papier bruiner te maken en er werden proppen gemaakt voor flinke kreukels. In andere klassen werden de kaarten en gedichten samengevoegd voor een affiche. Iedereen werkte zijn of haar reis op een persoonlijke manier uit.

Aan het eind van elke les kon nog een aantal kinderen het gemaakte werk aan de klas presenteren. In de laatste klas waar ik was werden twee gedichten zelfs gezongen voor de hele groep! Dat was een cadeautje. De cirkel was rond door de dichtvorm die ik had gekozen (de triolet met zijn wortels bij de troubadours), de reis van Odysseus, mijn reizen naar de groepen en de voorstellingen op reislocaties van Opera Minora.

Maar de reis ging nog verder, namelijk naar Utrecht waar ik een vergelijkbare workshop gaf aan een groep inburgeraars. Daar vertelde ik het verhaal van Odysseus en Penelope dat door een Syrische deelneemster werd herkend als het verhaal van Odessa uit haar eigen cultuur. We spraken over hun reizen, zowel vanuit hun vaderland als korte reizen naar familie en vrienden binnen Nederland. Ondanks dat zij nog erg moesten zoeken naar de juiste woorden en zinsbouw schreven ook zij een triolet.

En de reis gaat verder. Verder via verhalen, gedichten en nieuwe projecten.

Een gedachte over “Op reis door verschillende schoolvakken

  1. Wat een leuk project.Je bent enorm gegroeid in je creatieviteit.toen je mijn boek scheef begon je pas met taal te werken.ik geniet steeds van je mails.op het ogenblik heb ik het erg druk.ik heb mijn huis verkocht en ga naar een flat aan de oostmaaslaan .ik ben nog aan het bijkomen van een galaanval waardoor ik. 10 dagen in het ziekenhuis lag en de verhuizing een maand verzet werd.Heel wat zo aan het eind van 2017.Ik wens je voor 2018 voor jou en je gezin heel veel inspiratie ,creativiteit en gezondheid toe.Hou me op de hoogte.groetjes Philo

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *